Wojna w Wietnamie przez lata pozostawała jednym z najważniejszych tematów amerykańskiego kina. Twórcy wracali do niej zarówno wtedy, gdy chcieli pokazać brutalność walki, jak i wtedy, gdy interesowały ich skutki konfliktu dla ludzi, którzy przeżyli wojnę. Dzięki temu powstały filmy bardzo różne: od wielkich widowisk wojennych, przez dramaty psychologiczne, po kameralne historie o żołnierzach czekających dopiero na wysłanie do Azji.

Najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie nie tworzą jednej, spójnej opowieści o tym konflikcie. „Czas Apokalipsy” i „Pluton” pokazują rzeczywistość wojny z perspektywy żołnierzy znajdujących się na miejscu. „Łowca jeleni”, „Ptasiek” czy „Powrót do domu” znacznie więcej miejsca poświęcają temu, co dzieje się później. Z kolei „Full Metal Jacket” i „Chorągiewki” pokazują ludzi jeszcze przed wejściem na front.

W naszym zestawieniu najlepszych filmów o wojnie w Wietnamie znalazły się przede wszystkim produkcje fabularne, których akcja bezpośrednio wiąże się z tym kilkunastoletnim konfliktem zbrojnym. Nie uwzględniamy dokumentów, animacji ani produkcji, w których wojna jest wyłącznie odległym tłem. O kolejności decyduje średnia ocen IMDb i Filmwebu.

Najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie:

Czas Apokalipsy / Apocalypse Now
Łowca jeleni / The Deer Hunter
Full Metal Jacket
Pluton / Platoon
Drabina Jakubowa / Jacob’s Ladder
Ptasiek / Birdy
Powrót do domu / Coming Home
Good Morning, Vietnam
Byliśmy żołnierzami / We Were Soldiers
Ofiary wojny / Casualties of War
Urodzony 4 lipca / Born on the Fourth of July
Pomiędzy niebem a ziemią / Heaven & Earth
Hamburger Hill
84 Charlie MoPic / 84C MoPic
Bitwa o Long Tan / Danger Close: The Battle of Long Tan
Wojna kłamstw / A Bright Shining Lie
Bat 21 / Bat*21
Kamienne ogrody / Gardens of Stone
Chorągiewki / Streamers
Oblężenie bazy Gloria / The Siege of Firebase Gloria
Spartanie / Go Tell the Spartans
Niespotykane męstwo / Uncommon Valor
Air America
R-Point
Zielone berety / The Green Berets

1. Czas Apokalipsy / Apocalypse Now (1979)

Wojna w Wietnamie jest tutaj miejscem, w którym granice między wojskową dyscypliną, przemocą i szaleństwem zaczynają się zacierać. Kapitan Benjamin Willard otrzymuje zadanie odnalezienia pułkownika Waltera Kurtza, oficera sił specjalnych, który odłączył się od struktur armii i stworzył wokół siebie własne imperium. Misja wymaga podróży w górę rzeki, przez kolejne obszary konfliktu, coraz bardziej oddalone od świata, który bohater zna.

Francis Ford Coppola wykorzystuje wojenną wyprawę do stworzenia opowieści o władzy i przemocy. Po drodze Willard obserwuje zachowania żołnierzy, które coraz mniej mają wspólnego z wojskową logiką. Atak śmigłowców na wietnamską wioskę, dowodzony przez ekscentrycznego podpułkownika Kilgore’a, jest jednym z przykładów tego, jak absurdalna potrafi być rzeczywistość przedstawiona w filmie.

„Czas Apokalipsy” powstał na podstawie „Jądra ciemności” Josepha Conrada, ale Coppola przeniósł jego historię z Afryki do Azji. Film zdobył dwa Oscary, za zdjęcia i dźwięk, oraz otrzymał nominację do nagrody za najlepszy film. To produkcja, w której wojna jest jednocześnie wydarzeniem historycznym i próbą człowieka wystawionego na działanie przemocy.

2. Łowca jeleni / The Deer Hunter (1978)

Zanim bohaterowie filmu Michaela Cimino trafią do Wietnamu, poznajemy ich codzienne życie w przemysłowym miasteczku w Pensylwanii. Pracują w stalowni, spotykają się ze znajomymi, polują i przygotowują do ślubu jednego z przyjaciół. Wojna pojawia się dopiero później, ale właśnie dzięki temu widz rozumie, jak wiele mają do stracenia.

Michael, Nick i Steven trafiają do Wietnamu i szybko dostają się do niewoli. Doświadczenie więzienia staje się jednym z najbardziej traumatycznych momentów ich życia. Szczególne miejsce zajmuje motyw rosyjskiej ruletki, wykorzystywany przez oprawców jako narzędzie psychicznego terroru. Po powrocie do Stanów Zjednoczonych bohaterowie nie potrafią już po prostu wrócić do dawnego życia.

Robert De Niro, Christopher Walken i John Cazale tworzą grupę przyjaciół, których wojna zmienia w zupełnie różny sposób. „Łowca jeleni” zdobył pięć Oscarów, w tym za najlepszy film i reżyserię. Nie jest klasycznym filmem frontowym. Znacznie bardziej interesuje go to, co wojna robi z człowiekiem i jego relacjami z innymi ludźmi. Produkcja ta słusznie zasługuje na wysoką pozycję w rankingu „najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie”.

Powiązane: Oto najlepsze filmy wojenne na faktach

3. Pluton / Platoon (1986)

Klasyka kina i jeden z najlepszych filmów o wojnie w Wietnamie jaki do dziś powstał. Młody Amerykanin rezygnuje ze studiów i zgłasza się na ochotnika do wojska. Po przybyciu do Wietnamu szybko odkrywa, że wyobrażenie o służbie, z którym przyjechał, nie ma wiele wspólnego z rzeczywistością. Codzienność oznaczają patrole, zmęczenie, strach i ciągłe oczekiwanie na kolejny atak.

W oddziale ścierają się dwaj doświadczeni żołnierze. Sierżant Barnes uważa, że na wojnie liczy się przede wszystkim przetrwanie, podczas gdy sierżant Elias próbuje zachować własne zasady. Młody Chris Taylor znajduje się pomiędzy nimi i obserwuje, jak konflikt między przełożonymi zaczyna wpływać na cały oddział. Oliver Stone nie pokazuje wojny jako prostego starcia dobra ze złem.

Reżyser sam był żołnierzem w Wietnamie, a jego doświadczenia stały się jednym z fundamentów filmu. „Pluton” zdobył cztery Oscary, w tym za najlepszy film i reżyserię. To jeden z tych obrazów, w których najważniejsza nie jest pojedyncza bitwa, lecz stopniowa zmiana ludzi znajdujących się pod ciągłą presją.

4. Full Metal Jacket (1987)

Stanley Kubrick rozpoczyna film daleko od wietnamskiej dżungli. Młodzi rekruci trafiają do ośrodka szkoleniowego piechoty morskiej, gdzie pod okiem sierżanta Hartmana mają zostać przygotowani do służby. Szkolenie opiera się na dyscyplinie, upokorzeniu i stopniowym pozbawianiu żołnierzy indywidualności.

Dopiero druga część filmu przenosi widza do Wietnamu. Joker, który pracuje jako korespondent wojenny, obserwuje konflikt zarówno z perspektywy uczestnika walk, jak i człowieka próbującego opisywać wydarzenia. Kubrick pokazuje, że proces przygotowania do zabijania nie kończy się wraz z opuszczeniem koszar. To, czego żołnierze nauczyli się podczas szkolenia, zaczyna działać w zupełnie innych warunkach.

„Full Metal Jacket” nie jest tradycyjnym filmem o bohaterach walczących z przeciwnikiem. Kubrick interesuje się przede wszystkim mechanizmem, który pozwala człowiekowi zaakceptować przemoc jako element codzienności. Film otrzymał nominację do Oscara za scenariusz adaptowany.

5. Drabina Jakubowa / Jacob’s Ladder (1990)

Powrót z wojny nie oznacza dla Jacoba końca konfliktu. Weteran próbuje prowadzić zwyczajne życie w Nowym Jorku, ale coraz częściej doświadcza dziwnych wizji. Pojawiają się obrazy ludzi, których nie powinno tam być, a rzeczywistość zaczyna mieszać się ze wspomnieniami i koszmarami.

Film Adriana Lyne’a wykorzystuje doświadczenie wojenne jako źródło psychicznego rozpadu bohatera. Jacob próbuje ustalić, co właściwie dzieje się z jego pamięcią i dlaczego kolejne wydarzenia przypominają mu o Wietnamie. Im więcej odpowiedzi otrzymuje, tym mniej pewna staje się granica między tym, co rzeczywiste, a tym, co powstaje w jego umyśle.

„Drabina Jakubowa” jest połączeniem dramatu psychologicznego, horroru i filmu o traumie. Wojna nie zajmuje tutaj całego czasu ekranowego, ale jej konsekwencje są obecne niemal w każdej części historii, dlatego produkcja znalazła się w naszym zestawieniu „najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie”.

6. Ptasiek / Birdy (1984)

Dwaj przyjaciele wracają z wojny w Wietnamie jako zupełnie inni ludzie. Al musi zmierzyć się z własnymi wspomnieniami i próbą ponownego odnalezienia się w normalnym życiu. Jeszcze trudniejsza sytuacja dotyczy jego przyjaciela, który po powrocie praktycznie odcina się od rzeczywistości.

Birdy od dawna fascynował się ptakami i marzył o lataniu. Po wojnie jego zainteresowanie zamienia się w obsesję. Mężczyzna zamyka się w swoim świecie i próbuje przekonać otoczenie, że naprawdę może stać się ptakiem. Al przyjeżdża do niego, aby spróbować nawiązać kontakt z dawnym przyjacielem.

Alan Parker nie robi z „Ptaka” typowego filmu wojennego. Wietnam pozostaje tutaj przede wszystkim doświadczeniem, które doprowadziło bohaterów do obecnego stanu. Matthew Modine i Nicolas Cage pokazują dwóch młodych ludzi, którzy zupełnie inaczej reagują na traumę. Film otrzymał Grand Prix Festiwalu Filmowego w Cannes.

7. Powrót do domu / Coming Home (1978)

Wymieniając najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie, nie możemy zapomnieć o takiej produkcji, jak Powrót do domu z 1978 roku, w którym wojna przedstawiana jest z perspektywy ludzi pozostałych w Stanach Zjednoczonych. Sally jest żoną oficera piechoty morskiej walczącego w Azji. Podczas jego nieobecności angażuje się w pracę w szpitalu dla weteranów. Tam poznaje Luke’a, byłego żołnierza, który wrócił z wojny sparaliżowany.

Relacja między Sally i Lukiem rozwija się wbrew wcześniejszym przekonaniom kobiety o wojnie i obowiązku wobec męża. Film Hal Ashby’ego nie skupia się na działaniach bojowych. Zamiast tego pokazuje szpital, rodziny weteranów oraz ludzi próbujących zrozumieć, co wydarzyło się z młodymi mężczyznami wysłanymi do Wietnamu.

Jane Fonda i Jon Voight otrzymali Oscary za swoje role, a film zdobył łącznie trzy statuetki. „Powrót do domu” jest jednym z najważniejszych amerykańskich dramatów pokazujących społeczne konsekwencje wojny. Konflikt pozostaje w nim obecny nawet wtedy, gdy kamera znajduje się setki kilometrów od pola walki.

8. Good Morning, Vietnam (1987)

Kolejną produkcją, która bezapelacyjnie musiała znaleźć się w rankingu najlepszych filmów o Wietnamie, jest Good Morning, Vietnam z 1987 roku. Adrian Cronauer (Robin Williams) przyjeżdża do Wietnamu, aby prowadzić audycje dla amerykańskich żołnierzy. Zamiast sztywnego programu zgodnego z wojskowymi zasadami proponuje coś zupełnie innego: szybkie żarty, muzykę i własny styl prowadzenia. Jego audycje szybko zdobywają popularność, ale przełożeni zaczynają mieć problem z jego niezależnością.

Robin Williams wykorzystuje tutaj swój talent komediowy, jednak film Barry’ego Levinsona stopniowo zmienia ton. Za radiowym humorem pojawia się wojna, której nie można zagłuszyć muzyką. Cronauer coraz częściej styka się z rzeczywistością, przed którą jego audycje miały dawać żołnierzom chwilową ucieczkę.

„Good Morning, Vietnam” jest jednym z najbardziej nietypowych filmów w tym zestawieniu. Łączy komedię z dramatem wojennym i pokazuje konflikt z perspektywy ludzi słuchających radia w bazach wojskowych. Robin Williams otrzymał za rolę Złoty Glob, a film dostał dwie nominacje do Oscara.

9. Byliśmy żołnierzami / We Were Soldiers (2002)

Pierwsza duża bitwa amerykańskich wojsk podczas wojny w Wietnamie staje się punktem wyjścia dla filmu Randalla Wallace’a. Oddział pod dowództwem pułkownika Hala Moore’a zostaje wysłany do doliny Ia Drang. Żołnierze szybko odkrywają, że przeciwnik ma znaczną przewagę liczebną.

Film skupia się na sytuacji ludzi odciętych od własnych sił i zmuszonych do walki w warunkach, których wcześniej nie przewidywali. Wallace pokazuje również drugą stronę konfliktu. Wietnamscy żołnierze nie są wyłącznie anonimowym przeciwnikiem, a dowódcy obu armii próbują podejmować decyzje przy ograniczonej wiedzy o sytuacji.

Istotną częścią historii pozostają rodziny żołnierzy. W Stanach Zjednoczonych kobiety czekają na wiadomości z frontu, a telegramy przynoszą informacje o kolejnych ofiarach. Mel Gibson wciela się w Moore’a, który musi jednocześnie dowodzić ludźmi na polu bitwy i próbować ograniczyć liczbę zabitych.

10. Ofiary wojny / Casualties of War (1989)

Podczas jednej z misji grupa amerykańskich żołnierzy porywa młodą Wietnamkę. Dla większości oddziału jej los przestaje być kwestią moralną. Jeden z żołnierzy nie zgadza się jednak na to, co planują pozostali i wkrótce znajduje się w sytuacji, w której musi przeciwstawić się własnym kolegom.

Brian De Palma nie buduje klasycznej opowieści o walce z przeciwnikiem. Najważniejszy konflikt przebiega wewnątrz oddziału. Żołnierze znajdują się w warunkach, w których przemoc stała się częścią codzienności, ale jeden z nich próbuje ustalić granicę, której nie wolno przekroczyć nawet podczas wojny.

Michael J. Fox gra człowieka, który nie jest typowym wojennym bohaterem. Jego siła polega przede wszystkim na odmowie zaakceptowania zachowania pozostałych. Sean Penn z kolei tworzy znacznie bardziej agresywną postać, przekonaną o własnym prawie do decydowania o losie innych. Film powstał na podstawie prawdziwych wydarzeń opisanych w artykule Daniela Langa. „Ofiary wojny” z 1989 roku zamyka pierwszą dziesiątkę rankingu najlepszych filmów o wojnie w Wietnamie.

11. Urodzony 4 lipca / Born on the Fourth of July (1989)

Ron Kovic (w tej roli Tom Cruise) dorasta w przekonaniu, że służba wojskowa jest sposobem na udowodnienie patriotyzmu. Wyjeżdża do Wietnamu jako młody człowiek przekonany o słuszności swojej decyzji. Wojna szybko odbiera mu złudzenia i pozostawia go z poważnym urazem, który na zawsze zmienia jego życie.

Po powrocie do Stanów Zjednoczonych Kovic odkrywa, że społeczeństwo nie traktuje weteranów tak, jak sobie wyobrażał. Musi odnaleźć się w świecie, w którym jego wcześniejsze przekonania coraz bardziej się rozpadają. Z czasem zaczyna angażować się w ruch sprzeciwiający się wojnie.

Reżyser (Oliver Stone) oparł film na autobiografii Rona Kovica. Tom Cruise otrzymał za rolę nominację do Oscara, a sama produkcja zdobyła dwie statuetki, za reżyserię i montaż. Film pokazuje nie tylko doświadczenie żołnierza, lecz również długą drogę od entuzjazmu wobec wojny do otwartego sprzeciwu wobec niej.

12. Pomiędzy niebem a ziemią / Heaven & Earth (1993)

Wietnamska kobieta znajduje się w centrum wydarzeń, na które nie ma wpływu. Wojna zmienia jej rodzinę, pozycję społeczną i sposób postrzegania własnego kraju. Kolejne wydarzenia prowadzą ją od życia w Wietnamie do spotkania z amerykańskim żołnierzem, który po zakończeniu służby staje się częścią jej dalszego życia.

Oliver Stone po raz kolejny wraca do wojny w Wietnamie, ale tym razem nie opowiada historii amerykańskiego żołnierza. Film pokazuje konflikt z perspektywy osoby żyjącej po stronie wietnamskiej. Dzięki temu wojna przestaje być wyłącznie historią amerykańskich doświadczeń.

„Pomiędzy niebem a ziemią” jest ostatnim elementem nieformalnej trylogii Stone’a dotyczącej Wietnamu, po „Plutonie” i „Urodzonym czwartego lipca”. Film powstał na podstawie autobiograficznych książek Le Ly Hayslip i obejmuje również okres po zakończeniu działań wojennych.

13. Hamburger Hill (1987)

W maju 1969 roku amerykańscy żołnierze przez dziesięć dni próbują zdobyć silnie bronione wzgórze w dolinie A Shau. Obraz w reżyserii Johna Irvina koncentruje się na jednym oddziale i jego kolejnych próbach dotarcia na szczyt. Każdy kolejny atak oznacza następne straty, a teren utrudnia działania niemal równie mocno jak przeciwnik.

Irvin nie próbuje budować rozbudowanej fabuły. Najważniejsza jest codzienność piechoty: marsz przez błoto, ostrzał, zmęczenie i oczekiwanie na kolejny rozkaz. Dzięki temu „Hamburger Hill” ma znacznie surowszy charakter niż wiele hollywoodzkich produkcji wojennych.

Ten film o wojnie w Wietnamie przedstawia bitwę jako wyniszczający proces, w którym zdobycie kolejnych metrów terenu kosztuje życie kolejnych ludzi. W obsadzie znaleźli się m.in. Don Cheadle i Dylan McDermott. Produkcja jest jednym z najbardziej bezpośrednich filmów o działaniach amerykańskiej piechoty w Wietnamie.

14. 84 Charlie MoPic (1989)

Wojna zostaje tutaj pokazana przez obiektyw kamery. Tytuł odnosi się do wojskowego oznaczenia operatora kamery bojowej, który towarzyszy oddziałowi przemierzającemu Wietnam. Dzięki temu wydarzenia nie są przedstawione z perspektywy wszechwiedzącego narratora, lecz jako materiał rejestrowany przez człowieka znajdującego się razem z żołnierzami.

Oddział składa się z ludzi o różnych charakterach i doświadczeniach. Wspólna służba stopniowo ujawnia ich podejście do wojny, strachu i odpowiedzialności. Kamera rejestruje zarówno rozmowy prowadzone podczas marszu, jak i momenty, w których sytuacja nagle zmienia się z pozornie spokojnej w śmiertelnie niebezpieczną.

Patrick Sheane Duncan zrealizował film w sposób przypominający dokument, choć jest to produkcja fabularna. Ograniczenie perspektywy sprawia, że widz nie ma pełnej wiedzy o sytuacji oddziału. Zamiast efektownych zdjęć wielkich bitew otrzymuje historię grupy ludzi, którzy próbują przetrwać kolejny patrol.

15. Bitwa o Long Tan / Danger Close: The Battle of Long Tan (2019)

18 sierpnia 1966 roku australijscy i nowozelandzcy żołnierze zostają odcięci podczas walk w pobliżu plantacji kauczuku Long Tan. Niewielki oddział znajduje się pod naciskiem znacznie liczniejszych sił przeciwnika, a kończąca się amunicja dodatkowo pogarsza sytuację.

Film Kriva Stendersa koncentruje się na samej bitwie. Zamiast szerokiej historii wojny w Wietnamie otrzymujemy kilka godzin walki, podczas których dowódcy muszą podejmować decyzje na podstawie niepełnych informacji. Deszcz, błoto i gęsta roślinność ograniczają widoczność, a żołnierze często nie wiedzą dokładnie, skąd nadchodzi ostrzał.

„Bitwa o Long Tan” powstała na podstawie rzeczywistych wydarzeń. Produkcja pokazuje australijski udział w wojnie, który rzadziej pojawia się w popularnym kinie niż działania armii Stanów Zjednoczonych. Film otrzymał nagrodę AACTA za najlepszy dźwięk na 9. gali Australian Academy of Cinema and Television Arts w 2019 roku oraz dwie kolejne nominacje.

16. Wojna kłamstw / A Bright Shining Lie (1998)

Innym, wartym obejrzenia tytułem, który znalazł się w rankingu: „najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie serwisu Boldline„, jest Wojna Kłamstw z 1998 roku. Podpułkownik John Paul Vann przyjeżdża do Wietnamu jako doradca wojskowy. Początkowo wierzy, że amerykańskie zaangażowanie może doprowadzić do zwycięstwa. Z czasem coraz wyraźniej widzi jednak różnicę między rzeczywistością na miejscu a raportami przekazywanymi przełożonym.

Film w reżyserii Terry’ego George’a nie koncentruje się na pojedynczej bitwie. Znacznie więcej miejsca poświęca wojskowej biurokracji i systemowi, który nagradza dobre wiadomości, nawet jeśli nie mają one wiele wspólnego z rzeczywistością. Vann próbuje przekazywać własne obserwacje, ale jego krytyka coraz bardziej komplikuje relacje z przełożonymi.

„Wojna kłamstw” jest interesującym uzupełnieniem filmów pokazujących samą walkę. Tutaj problemem nie jest wyłącznie przeciwnik znajdujący się po drugiej stronie frontu. Film pokazuje również, jak błędne założenia i polityczne oczekiwania mogą wpływać na decyzje podejmowane przez wojskowych.

17. Bat 21 / Bat*21 (1988)

Samolot pułkownika Iceala Hambletona zostaje zestrzelony nad terytorium kontrolowanym przez przeciwnika. Oficer przeżywa katastrofę, ale znajduje się daleko od własnych wojsk. Rozpoczyna się akcja ratunkowa, podczas której najważniejsze staje się ustalenie jego dokładnej pozycji.

Hambleton ma wiedzę na temat amerykańskich operacji i dlatego jego schwytanie byłoby szczególnie niebezpieczne. Kontakt radiowy z dowództwem pozwala mu przekazywać informacje o swoim położeniu, ale jednocześnie każdy sygnał może zdradzić jego pozycję przeciwnikowi.

Gene Hackman wciela się w człowieka, który musi wykorzystać doświadczenie i opanowanie, aby przetrwać na wrogim terytorium. Danny Glover gra oficera odpowiedzialnego za koordynację akcji ratunkowej. Film oparto na prawdziwej historii Williama H. Hambletona i operacji przeprowadzonej w 1972 roku.

18. Kamienne ogrody / Gardens of Stone (1987)

Wojna w Wietnamie jest tutaj obecna przede wszystkim poprzez ludzi, którzy przygotowują pogrzeby poległych żołnierzy. Akcja rozgrywa się w Waszyngtonie, wśród wojskowych odpowiedzialnych za uroczystości na cmentarzu Arlington. Dla nich wojna oznacza kolejne nazwiska, trumny i rodziny przychodzące pożegnać swoich bliskich.

Francis Ford Coppola pokazuje konflikt z zupełnie innej strony niż w „Czasie Apokalipsy” (numer jeden w rankingu najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie). Główny bohater jest doświadczonym wojskowym, który wie, jak działa armia i jakie koszty ponoszą młodzi ludzie wysyłani do Wietnamu. Jego stosunek do wojny komplikuje się jeszcze bardziej, gdy jeden z młodszych żołnierzy staje się dla niego szczególnie ważny.

James Caan, James Earl Jones i Anjelica Huston tworzą obsadę dramatu, który bardziej niż o walce opowiada o pamięci i odpowiedzialności. „Kamienne ogrody” są spokojniejsze od większości filmów wojennych w tym zestawieniu, ale właśnie dlatego dobrze pokazują życie ludzi znajdujących się poza bezpośrednim polem walki.

19. Chorągiewki / Streamers (1983)

Czterech młodych żołnierzy czeka w koszarach na wysłanie do Wietnamu. Nie wiedzą jeszcze, jak będzie wyglądać ich przyszłość, ale napięcie związane z nadchodzącym wyjazdem szybko zaczyna wpływać na relacje między nimi. W zamkniętej przestrzeni wychodzą na jaw uprzedzenia, lęki i konflikty.

Robert Altman nie potrzebuje pola bitwy, aby pokazać atmosferę wojny. Cała historia rozgrywa się przede wszystkim wśród rekrutów, którzy próbują zbudować własną hierarchię. Różnice dotyczą pochodzenia, orientacji seksualnej, charakteru i podejścia do wojska. Każda kolejna rozmowa zwiększa napięcie.

Film jest adaptacją sztuki Davida Rabe’a i zachowuje jej kameralny charakter. Matthew Modine, Michael Wright i David Alan Grier znajdują się w centrum historii ludzi, którzy jeszcze nie zostali wystawieni na próbę wojny, ale już muszą radzić sobie z jej konsekwencjami. „Chorągiewki” pokazują, że konflikt zaczyna oddziaływać na żołnierza jeszcze przed wyjazdem z Ameryki.

20. Oblężenie bazy Gloria / The Siege of Firebase Gloria (1988)

Amerykańska baza w Wietnamie jest w coraz gorszym stanie, a jej żołnierze nie są przygotowani na duże natarcie. Do placówki przybywa sierżant Bill Hafner, który zaczyna organizować obronę i przywracać dyscyplinę wśród ludzi mających utrzymać pozycję.

Obraz Briana Trencharda-Smitha skupia się na przygotowaniach do wielkiego ataku. Żołnierze muszą poprawić umocnienia, przygotować broń i ustalić sposób reagowania na kolejne próby przedarcia się przeciwnika. Z czasem baza zostaje otoczona, a improwizowane rozwiązania stają się koniecznością.

R. Lee Ermey, były instruktor Marines, gra sierżanta, który doskonale zna wojskowy język i sposób działania armii. „Oblężenie bazy Gloria” nie ma ambicji dorównania formalnym eksperymentom Coppoli czy Kubricka. Jest przede wszystkim bezpośrednim filmem o wojnie w Wietnamie skoncentrowanym na jednej bitwie i ludziach próbujących utrzymać pozycję.

21. Spartanie / Go Tell the Spartans (1978)

Spartanie z 1978 roku to film o wojnie w Wietnamie w reżyserii Teda Posta. Produkcja pokazuje początkowy etap konfliktu, zanim wojna stała się dla Stanów Zjednoczonych wielką operacją wojskową. Amerykańscy doradcy wojskowi są jeszcze daleko od późniejszej skali amerykańskiego zaangażowania w ten konflikt.

Major Barker otrzymuje zadanie obsadzenia opuszczonego posterunku w Muc Wa. Problem polega na tym, że okolica znajduje się pod kontrolą przeciwnika, a jego oddział ma niewielkie możliwości obrony.

Burt Lancaster wciela się w oficera, który coraz lepiej rozumie, że zadanie powierzone jego ludziom może być znacznie trudniejsze, niż wynikałoby to z wojskowych rozkazów.

„Spartanie” są bardziej kameralni niż późniejsze widowiska o Wietnamie. Zamiast ogromnych scen bitewnych mamy mały oddział i miejsce, które trudno utrzymać. Film pokazuje również problemy wynikające z nieznajomości terenu, lokalnej sytuacji i rzeczywistych możliwości własnych sił.

22. Niespotykane męstwo / Uncommon Valor (1983)

Były pułkownik Jason Rhodes od lat próbuje ustalić, co stało się z jego synem zaginionym podczas wojny w Wietnamie. Kiedy otrzymuje informację sugerującą, że syn może nadal żyć, przestaje ufać oficjalnym procedurom. Postanawia sam zorganizować wyprawę ratunkową.

Rhodes odnajduje kilku dawnych żołnierzy, którzy służyli razem z jego synem. Weterani początkowo nie chcą wracać do wojny, ale ostatecznie zgadzają się na udział w misji. Muszą ponownie przejść szkolenie i przygotować się do operacji w Laosie.

Gene Hackman prowadzi film jako człowiek, który nie potrafi zaakceptować braku odpowiedzi na temat losu syna. „Niespotykane męstwo” należy do popularnego w latach 80. nurtu filmów o weteranach i zaginionych żołnierzach. Łączy dramat rodzinny z kinem akcji, ale jego punktem wyjścia pozostaje problem rodzin, które po wojnie nadal nie wiedziały, co stało się z ich bliskimi.

23. Air America (1990)

Wojna w Laosie toczy się na marginesie głównego konfliktu, a piloci pracujący dla tajnej organizacji transportowej przewożą broń i zaopatrzenie. Billy Covington trafia do tego świata jako nowy pilot. Szybko odkrywa, że loty, które miały być zwykłymi zadaniami transportowymi, mają znacznie bardziej niebezpieczny charakter.

Mel Gibson i Robert Downey Jr. tworzą duet oparty na różnicy charakterów. Jeden z bohaterów zna zasady działania organizacji i wie, jak daleko można się posunąć, drugi dopiero odkrywa, że oficjalna wersja misji nie zawsze odpowiada rzeczywistości.

Roger Spottiswoode połączył kino sensacyjne z komedią i opowieścią o tajnych operacjach prowadzonych w czasie wojny. „Air America” nie ma ciężaru „Plutonu” czy „Czasu Apokalipsy”, ale pokazuje mniej znany fragment konfliktu, związany z działaniami prowadzonymi w Laosie.

24. R-Point (2004)

Wojna w Wietnamie staje się w tym południowokoreańskim filmie scenerią dla opowieści o oddziale wysłanym na poszukiwanie zaginionych żołnierzy. Do dowództwa dociera transmisja radiowa pochodząca od ludzi, których wcześniej uznano za martwych. Na miejsce zostaje wysłana grupa mająca ustalić, co właściwie się wydarzyło.

Żołnierze docierają do opuszczonego kompleksu, ale szybko zaczynają dziać się rzeczy, których nie potrafią wyjaśnić. Kolejne wydarzenia powodują, że grupa traci orientację i coraz bardziej podejrzewa, że nie znajduje się w zwykłym miejscu.

„R-Point” wyróżnia się na tle większości filmów o wojnie w Wietnamie połączeniem kina wojennego z horrorem. Południowokoreańska perspektywa również jest interesująca, ponieważ film pokazuje udział Korei Południowej w konflikcie, rzadziej obecny w zachodnich produkcjach.

25. Zielone berety / The Green Berets (1968)

Listę najlepszych filmów o wojnie w Wietnamie zamykają „Zielone berety”, kręcone jeszcze podczas trwania wojny i znacząco różniące się od filmów, które pojawiły się kilkanaście lat później. John Wayne wciela się w pułkownika Mike’a Kirby’ego, dowodzącego grupą żołnierzy sił specjalnych działających w Wietnamie Południowym. Film pokazuje ich misje i walkę z Vietcongiem.

Produkcja przedstawia konflikt z wyraźnie proamerykańskiej perspektywy. W czasie, gdy powstawała, wojna nadal trwała, dlatego nie ma w niej dystansu charakterystycznego dla późniejszych filmów rozliczających amerykańskie zaangażowanie.

Dzisiaj „Zielone berety” są przede wszystkim interesującym dokumentem swojej epoki, choć pozostają filmem fabularnym. John Wayne był jednocześnie jednym z reżyserów produkcji. Film otrzymał na Filmwebie ocenę 5,9, a na IMDb 5,6, dzięki czemu przekracza przyjęty w rankingu próg 5,0.

Metodologia rankingu

Ranking najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie obejmuje wyłącznie filmy fabularne związane bezpośrednio z wojną w Wietnamie. Nie uwzględniono dokumentów, animacji, seriali ani produkcji, w których wojna stanowi jedynie odległe tło. Oceny IMDb i Filmwebu zostały sprawdzone dla poszczególnych tytułów, a średnią wyliczono według wzoru (IMDb + Filmweb) / 2. Wynik zaokrąglono do jednego miejsca po przecinku. Do rankingu zakwalifikowano wyłącznie filmy ze średnią co najmniej 5,0.

W przypadku tytułów granicznych decydowało rzeczywiste powiązanie z wojną w Wietnamie, a nie samo występowanie w filmie weterana czy nawiązanie do konfliktu. Dlatego lista nie obejmuje wszystkich produkcji, które można szeroko zaklasyfikować jako „filmy o Wietnamie”, lecz tytuły, w których wojna lub jej bezpośrednie następstwa stanowią istotną część historii.

Najlepsze filmy o wojnie w Wietnamie – podsumowanie rankingu

Miejsce	Tytuł	IMDb	Filmweb	Średnia
1.	Czas Apokalipsy / Apocalypse Now	8,4	8,2	8,3
2.	Łowca jeleni / The Deer Hunter	8,1	8,1	8,1
3.	Full Metal Jacket	8,2	8,0	8,1
4.	Pluton / Platoon	8,0	8,1	8,1
5.	Drabina Jakubowa / Jacob’s Ladder	7,4	7,6	7,5
6.	Ptasiek / Birdy	7,2	7,6	7,4
7.	Powrót do domu / Coming Home	7,3	7,5	7,4
8.	Good Morning, Vietnam	7,3	7,5	7,4
9.	Byliśmy żołnierzami / We Were Soldiers	7,2	7,6	7,4
10.	Ofiary wojny / Casualties of War	7,1	7,6	7,4
11.	Urodzony 4 lipca / Born on the Fourth of July	7,2	7,3	7,3
12.	Pomiędzy niebem a ziemią / Heaven & Earth	6,8	7,5	7,2
13.	Hamburger Hill	6,7	6,8	6,8
14.	84 Charlie MoPic	6,7	6,7	6,7
15.	Bitwa o Long Tan / Danger Close: The Battle of Long Tan	6,8	6,6	6,7
16.	Wojna kłamstw / A Bright Shining Lie	6,4	6,7	6,6
17.	Bat 21 / Bat*21	6,5	6,6	6,6
18.	Kamienne ogrody / Gardens of Stone	6,3	6,6	6,5
19.	Chorągiewki / Streamers	6,4	6,5	6,5
20.	Oblężenie bazy Gloria / The Siege of Firebase Gloria	6,8	6,1	6,5
21.	Spartanie / Go Tell the Spartans	6,6	6,1	6,4
22.	Niespotykane męstwo / Uncommon Valor	6,3	6,3	6,3
23.	Air America	5,8	6,7	6,3
24.	R-Point	6,2	6,1	6,2
25.	Zielone berety / The Green Berets	5,6	5,9	5,8