Rekin to wygodny przeciwnik dla kina. Nie mówi, nie negocjuje i atakuje tam, gdzie człowiek jest najbardziej bezbronny. Od premiery „Szczęk” w 1975 roku filmy o rekinach stały się osobnym podgatunkiem thrillera, z własnymi regułami: od survivalu na otwartym oceanie po widowisko klasy B z prehistorycznym megalodonem.

W naszym rankingu znalazły się tylko najlepsze filmy o rekinach, a więc te, których średnia ocena z IMDb i Filmwebu wynosi minimum 5,0. Próg ten przeszło raptem osiem tytułów. Nie dobieraliśmy słabszych produkcji ani filmów z pogranicza tematu, żeby przedłużyć listę, nie serwujemy także gniotów, na które najprawdopodobniej szkoda byłoby Twojego czasu.

Oto najlepsze filmy o rekinach:

Szczęki / Jaws
Szczęki 2 / Jaws 2
183 metry strachu / The Shallows
Piekielna głębia / Deep Blue Sea
Podwodna pułapka / 47 Meters Down
The Meg
Ocean strachu / Open Water
Rafa / The Reef

1. Szczęki / Jaws (1975)

Amity to niewielki kurort, którego mieszkańcy żyją z letnich turystów. Kiedy na plaży ginie dziewczyna, a jej ciało wskazuje na atak rekina, naczelnik policji Martin Brody (Roy Scheider) chce zamknąć kąpieliska. Burmistrz się sprzeciwia, bo nie chce stracić sezonu, więc kolejne ataki są tylko kwestią czasu. Do polowania dołączają ichtiolog Matt Hooper (Richard Dreyfuss) i lokalny łowca rekinów Quint (Robert Shaw), który wyprawę na wodę traktuje jak osobistą sprawę.

Scenariusz oparto na powieści Petera Benchleya. Steven Spielberg zrobił z niej thriller, w którym rekin przez długi czas pozostaje poza kadrem. Mechaniczny model, nazywany na planie Bruce’em, pojawia się rzadko, a napięcie budują muzyka Johna Williamsa i ujęcia z perspektywy pływaka. Film powstał za siedem milionów dolarów, a na całym świecie zarobił niemal pół miliarda. Dostał trzy Oscary.

W Polsce film wszedł do kin dopiero 1 stycznia 1978 roku, dwa i pół roku po amerykańskiej premierze. Wzorzec, który wyznaczył, powtarzają do dziś kolejne thrillery o rekinach: mała grupa ludzi, otwarta woda i zwierzę, którego długo nie widać. Na Filmwebie ma 7,1, na IMDb 8,1, co daje średnią 7,6. W tym zestawieniu nie ma konkurencji, bo drugi w kolejności film ma o półtora punktu mniej, a reszta stawki mieści się w przedziale od 5,4 do 6,0.

2. Szczęki 2 / Jaws 2 (1978)

Drugie miejsce w zestawieniu „najlepsze filmy o rekinach” zajmuje kontynuacja klasyka, a więc Szczęki 2 z 1987 roku. Cztery lata po wydarzeniach z pierwszej części Amity próbuje wrócić do normalności. Plaże znów są pełne, ale w wodzie znikają kolejni ludzie, a jedyną osobą, która podejrzewa, co się dzieje, jest naczelnik Brody (Roy Scheider). Władze miasta, z burmistrzem Vaughnem (Murray Hamilton) na czele, wolą nie widzieć problemu. Tymczasem na żaglówkach wypływa grupa nastolatków, wśród nich synowie naczelnika, i właśnie oni staną się następnym celem.

Reżyserem został Jeannot Szwarc, a scenariusz napisali Howard Sackler i Carl Gottlieb. Steven Spielberg odrzucił propozycję powrotu za kamerą, ale do obsady wróciła część znanych twarzy, w tym Lorraine Gary jako żona naczelnika, a muzykę znów skomponował John Williams. Produkcja miała kłopoty, a po premierze krytycy zarzucali filmowi, że w dużej mierze powtarza schemat pierwowzoru.

Z perspektywy czasu ocena filmu poprawiła się i dziś uchodzi on za najlepszą z trzech kontynuacji. Filmweb daje mu 6,3, IMDb 5,8, a średnia wynosi 6,1. To dość, by znaleźć się na drugim miejscu zestawienia, tuż przed 183 metrami strachu. Hasło reklamowe sequela, które przekonywało widzów, że w wodzie nadal nie jest bezpiecznie, przeszło do historii kina i bywa parodiowane do dziś. Najlepiej oglądać go zaraz po jedynce, bo kontynuacja opiera się na znajomości bohaterów i miasteczka.

3. 183 metry strachu / The Shallows (2016)

Surfing ma być dla Nancy (Blake Lively) odpoczynkiem po tragedii, która dotknęła jej rodzinę. Młoda kobieta jedzie na odludną plażę, gdzie poza nią w wodzie jest tylko dwóch miejscowych surferów. Po kilku falach trafia na żarłacza białego, który szybko zmienia jej wypad w walkę o życie. Ranna Nancy dopływa do skały, którą odsłania odpływ, i zostaje na niej uwięziona: od brzegu dzieli ją 200 jardów, czyli tytułowe 183 metry.

Reżyser Jaume Collet-Serra, autor horroru „Sierota”, zamknął akcję w ograniczonej przestrzeni skały i wody, co przy 86 minutach metrażu pozwala utrzymać napięcie bez dłużyzn. Scenariusz napisał Anthony Jaswinski. Nancy sama opatruje ranę na nodze, korzystając z tego, co ma pod ręką, a scenariusz poświęca temu więcej uwagi niż większość filmów o rekinach. Lively gra praktycznie sama, jeśli nie liczyć rannej mewy, która w obsadzie figuruje jako Sully Seagull, a w opiniach widzów zdobyła zaskakująco dużo sympatii.

Film zdobył nagrodę Kryształowa Statuetka i podobnie jak „Szczęki” opiera się na prostym pomyśle: ciało w wodzie, zwierzę pod nią i brak pomocy w zasięgu ręki. Krytycy Filmwebu ocenili go średnio na 5,5, więc zdania widzów i recenzentów są tu zgodne. Na IMDb dostał 6,3, na Filmwebie 5,7, co po uśrednieniu daje równe 6,0 i trzecie miejsce. To najwyższa ocena IMDb w tym zestawieniu po klasyku Spielberga.

4. Piekielna głębia / Deep Blue Sea (1999)

Na odizolowanej stacji badawczej, położonej daleko od lądu, grupa naukowców szuka leku na chorobę Alzheimera. Eksperymenty prowadzą na rekinach mako, którym zmodyfikowali geny. Efekt jest odwrotny od zamierzonego: zwierzęta stają się mądrzejsze, uciekają z basenów i zaczynają polować na ludzi. Kiedy stację zalewa woda, bohaterowie muszą przedzierać się przez zatopione korytarze, a każdy plan ucieczki trzeba układać z myślą o przeciwniku, który potrafi go przewidzieć.

Reżyserem jest Renny Harlin, a w obsadzie znaleźli się Thomas Jane, Saffron Burrows, Samuel L. Jackson, LL Cool J, Michael Rapaport i Stellan Skarsgård. Zdjęcia powstały w studiu Fox Baja w Meksyku, gdzie zbudowano animatroniczne rekiny, a kilka ujęć z prawdziwymi zwierzętami nakręcono na Bahamach. Muzykę napisał Trevor Rabin, a LL Cool J nagrał do filmu dwie piosenki. Budżet wyniósł 60 milionów dolarów, a film zarobił na świecie około 165 milionów. W polskich kinach pojawił się w grudniu 1999 roku.

Po premierze film zebrał mieszane recenzje, chwalono go za tempo i akcję, krytykowano za schematy kina klasy B. Na Filmwebie ma 5,8 i zajmuje 91. miejsce w rankingu produkcji z 1999 roku, na IMDb 5,9. Średnia wynosi dokładnie 5,85, więc po zaokrągleniu daje 5,9 i czwartą pozycję w zestawieniu. Dwie kontynuacje, z 2018 i 2020 roku, trafiły od razu na rynek wideo, bez wejścia do kin.

5. Podwodna pułapka / 47 Meters Down (2017)

Dwie siostry, Lisa (Mandy Moore) i Kate (Claire Holt), spędzają wakacje w Meksyku i decydują się na atrakcję reklamowaną jako bezpieczna: oglądanie rekinów z klatki zanurzonej w morzu. Kapitan łodzi (Matthew Modine) opuszcza je w klatce pod powierzchnię, a gdy lina się zrywa, konstrukcja opada na dno, na głębokość 47 metrów. Dziewczyny mają tlen na mniej więcej godzinę, kontakt z łodzią jest przerwany, a wokół krążą żarłacze białe.

Reżyser Johannes Roberts napisał scenariusz z Ernestem Rierą i zrealizował film za około 5,3 miliona dolarów. Film trwa 87 minut i ma tylko kilka postaci, więc o jego sile decyduje gra Mandy Moore i Claire Holt oraz to, jak reżyser rozkłada momenty ciszy i nagłego ataku. Akcja dzieje się niemal wyłącznie pod wodą, w ciemności i ciszy przerywanej oddechem bohaterek, co daje wrażenie ciasnoty mimo otwartej przestrzeni oceanu. Film dostał dwie nominacje do nagród, a krytycy Filmwebu ocenili go średnio na 5,2.

Na Filmwebie film ma 5,5, na IMDb 5,6, więc średnia 5,55 po zaokrągleniu daje 5,6 i piąte miejsce. Kontynuacja z 2019 roku, „Podwodna pułapka 2: Labirynt śmierci”, ma na Filmwebie 4,6, a średnia z obu serwisów jest niższa niż 5,0, więc do rankingu nie weszła. Oryginał wypada lepiej, bo opiera się na jednym, prostym pomyśle i nie rozwadnia go dodatkowymi wątkami.

6. The Meg (2018)

Pięć lat przed głównymi wydarzeniami komandor Jonas Taylor (Jason Statham) traci pracę i dobre imię: podczas misji w Rowie Mariańskim zostawia część załogi na pastwę czegoś, czego nikt poza nim nie widział. Twierdzi, że łódź podwodną zaatakowało stworzenie liczące ponad dwadzieścia metrów, ale nikt mu nie wierzy. Gdy kolejna jednostka z jego byłą żoną na pokładzie osiada uszkodzona na dnie, jedyną osobą, do której dzwonią, jest właśnie on. Wkrótce okazuje się, że gatunek uznawany za wymarły sprzed miliona lat, megalodon, jednak przetrwał.

Reżyserem jest Jon Turteltaub, a obok Stathama w obsadzie są Li Bingbing, Rainn Wilson, Ruby Rose i Cliff Curtis. Film oparto na powieści Steve’a Altena. Pierwotnie mieli go reżyserować Jan de Bont i Eli Roth, a zdjęcia, od października 2016 do stycznia 2017 roku, powstawały między innymi w zatoce Hauraki w Nowej Zelandii. Przy budżecie 130 milionów dolarów film zarobił na świecie ponad 530 milionów.

Krytycy Filmwebu ocenili go średnio na 4,5, widzowie wyżej: 5,3. Na IMDb ma 5,7, a średnia wynosi 5,5, co daje szóste miejsce, zaraz przed Oceanem strachu, który ma tę samą średnią, lecz niższą ocenę na Filmwebie. Film czerpie więcej z kina przygodowego niż z horroru: Statham walczy z rekinem, ratuje ludzi i nie udaje, że chodzi o coś poważniejszego. Sequel, „Meg 2: Głębia”, wszedł do kin w 2023 roku.

7. Ocean strachu / Open Water (2003)

Wakacje na Bahamach mają być dla małżeństwa okazją do odpoczynku od pracy i od siebie nawzajem. Susan (Blanchard Ryan) i Daniel (Daniel Travis) wykupują wycieczkę nurkową z grupą turystów. Pod wodą oddalają się od reszty, a kiedy wynurzają się po nurkowaniu, łodzi już nie ma: załoga źle policzyła pasażerów i odpłynęła. Zostają sami na środku oceanu, bez łączności i bez pewności, że ktokolwiek zauważy ich zniknięcie.

Reżyser i scenarzysta Chris Kentis wzorował się na prawdziwej historii zaginięcia pary nurków, Thomasa i Eileen Lonerganów. Zdjęcia kręcono w weekendy i święta, a w filmie nie ma ani jednej sceny wygenerowanej komputerowo. Według Filmwebu budżet wyniósł pół miliona dolarów, a wpływy ze świata przekroczyły 54 miliony. Pierwsze pokazy odbyły się na festiwalu w Hamptons w październiku 2003 roku, a w styczniu 2004 roku film pojawił się na Sundance.

Film trwa 79 minut i prawie w całości składa się z ujęć dwojga ludzi w wodzie, co jedni widzowie odbierają jako realizm, a inni jako monotonię. Na Filmwebie ma 5,2, na IMDb 5,8, a średnia 5,5 daje siódme miejsce. Krytycy Filmwebu ocenili go średnio na 5,6, czyli minimalnie wyżej niż widzowie. Zdobył nagrodę Saturn, przyznawaną w kategoriach kina gatunkowego. Premiera w polskich kinach odbyła się 15 października 2004 roku.

8. Rafa / The Reef (2010)

Ranking najlepsze filmy o rekinach zamyka Rafa z 2010 roku. Nurkowanie przy Wielkiej Rafie Koralowej ma być dla Kate (Zoe Naylor) urlopem z bratem Mattem (Gyton Grantley) i jego dziewczyną Suzie (Adrienne Pickering). Na miejscu spotykają Luke’a (Damian Walshe-Howling), dawnego chłopaka Kate, i razem z jeszcze jednym towarzyszem, Warrenem (Kieran Darcy-Smith), wypływają na tygodniowy rejs. Jacht zahacza o rafę i przewraca się do góry dnem. Warren woli czekać na kadłubie, pozostała czwórka postanawia płynąć do wyspy, a wokół nich zaczyna krążyć żarłacz biały.

Reżyser Andrew Traucki wcześniej nakręcił „Black Water” (2007), thriller o krokodylu, i w „Rafie” zastosował podobny przepis: mała obsada, brak efektownych dodatków i napięcie zbudowane na tym, co bohaterowie widzą, a czego nie widzą. Film luźno nawiązuje do wydarzeń z 1983 roku, a zdjęcia powstały w Hervey Bay w Australii. Według recenzji kręcono go w pięć tygodni, przy bardzo skromnym budżecie. Magazyn Screen Daily pisał, że choć film płynie po dobrze znanych wodach, robi to z werwą i stylem.

Na Filmwebie film ma 5,0, czyli dokładnie tyle, ile wynosi próg wejścia do rankingu, a na IMDb 5,8, więc średnia to 5,4 i ósme miejsce. Użytkownicy Filmwebu najczęściej zarzucają mu oklepaną fabułę, chwalą za to samego rekina i napięcie w scenach pływania. W 2022 roku Traucki wrócił do tematu filmem „Rafa: Osaczone”, który przedstawia nową grupę bohaterów.

Metodologia rankingu

Do zestawienia weszły filmy fabularne o rekinach, których średnia ocen z IMDb i Filmwebu wynosi co najmniej 5,0. Średnią liczymy jako (IMDb + Filmweb) / 2 i zaokrąglamy do jednego miejsca po przecinku według zwykłych zasad matematycznych. Przy takiej samej średniej wyżej stoi film z wyższą oceną na Filmwebie. Oceny pochodzą z października 2026 roku.

Najlepsze filmy o rekinach – podsumowanie rankingu

Miejsce	Tytuł	Rok	IMDb	Filmweb	Średnia
1	Szczęki / Jaws	1975	8,1	7,1	7,6
2	Szczęki 2 / Jaws 2	1978	5,8	6,3	6,1
3	183 metry strachu / The Shallows	2016	6,3	5,7	6,0
4	Piekielna głębia / Deep Blue Sea	1999	5,9	5,8	5,9
5	Podwodna pułapka / 47 Meters Down	2017	5,6	5,5	5,6
6	The Meg	2018	5,7	5,3	5,5
7	Ocean strachu / Open Water	2003	5,8	5,2	5,5
8	Rafa / The Reef	2010	5,8	5,0	5,4